Yabancılar Hukuku Avukatı İzmir

Kısa Cevap

Yabancıların Türkiye’de oturma izni başvurusu 6458 sayılı YUKK kapsamında e-ikamet.goc.gov.tr üzerinden yapılır; kısa dönem izin 1-2 yıl, uzun dönem izin kesintisiz 8 yıl ikamet sonrası süresiz olarak verilir. Sınır dışı (deport) kararına karşı tebliğden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesine dava açılabilir ve dava süresince sınır dışı işlemi durur. Yabancılar, askeri yasak bölge dışında toplam 30 hektarı aşmamak kaydıyla Türkiye’de gayrimenkul edinebilir.

Türkiye, stratejik konumu ve yaşam kalitesiyle her yıl binlerce yabancı vatandaşı çekmektedir. İzmir ise iklimi, tarihsel dokusu ve kozmopolit yapısıyla yabancıların en çok tercih ettiği şehirlerden biridir. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) bu alandaki temel yasal çerçeveyi oluşturmaktadır. Yabancılar hukuku avukatı desteğiyle oturma izni, çalışma izni, Türk vatandaşlığı başvurusu, sınır dışı kararına itiraz ve gayrimenkul edinimi süreçlerinin profesyonelce yönetilmesi, hak kayıplarının önlenmesi açısından büyük önem taşır.

Oturma İzni Türleri

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) kapsamında beş temel oturma izni türü düzenlenmiştir. Her biri farklı amaç, süre ve koşullara tabidir.

1. Kısa Dönem Oturma İzni (YUKK md. 31)

Kısa dönem oturma izni, belirli amaçlarla Türkiye’de bulunmak isteyen yabancılara verilen ve en fazla 1-2 yıl süreli olan izin türüdür. Turizm amacıyla mali yeterlilik şartıyla, gayrimenkul sahipliği amacıyla tapu belgesiyle, ticari bağlantı amacıyla ticaret sicil belgesiyle, tedavi amacıyla sağlık kuruluşu raporuyla ve kamu düzeni/güvenliği kapsamında İçişleri Bakanlığı onayıyla bu izne başvurulabilir.

2. Aile İkamet İzni (YUKK md. 34)

Aile ikamet izni, Türk vatandaşı veya oturma izinli yabancıyla evli olan ya da 18 yaşından küçük çocuklar için düzenlenir. Başvuru için geçerli evlilik belgesi veya doğum belgesi, yeterli gelir, sağlık sigortası ve uygun barınma koşullarının bulunması gerekir. Bu izin türü, yabancı aile bireylerinin Türkiye’de yasal olarak ikamet etmesini sağlar.

3. Öğrenci İkamet İzni (YUKK md. 38)

Türkiye’de yükseköğretim kurumlarında eğitim gören yabancılara verilen öğrenci ikamet izni, eğitim süresince geçerlidir. Öğrenciler bu izinle sınırlı çalışma hakkına da sahip olabilir.

4. Uzun Dönem İkamet İzni (YUKK md. 42)

Kesintisiz 8 yıl ikamet sonrası süresiz olarak verilen bu izin türü, yabancılara geniş haklar tanır. Süresiz ikamet hakkı, bazı meslekler hariç çalışma hakkı, sosyal güvenlik hakları ve seçme-seçilme hariç pek çok vatandaşlık hakkı uzun dönem ikamet izniyle birlikte kazanılır. Bu izin, vatandaşlık öncesindeki en kapsamlı statüdür. Uzun dönem ikamet izninin alınabilmesi için son 3 yıl içinde toplamda 1 yıldan fazla Türkiye dışında bulunmamış olmak, yeterli ve düzenli gelir kaynağına sahip olmak, geçerli sağlık sigortasının bulunması ve kamu düzeni veya güvenliği açısından tehdit oluşturmamak koşulları da aranmaktadır.

5. İnsani İkamet İzni (YUKK md. 46)

Olağanüstü durumlarda İçişleri Bakanlığı’nın takdiriyle verilen insani ikamet izni, diğer izin türlerine başvuramayan ancak insani nedenlerle Türkiye’de kalması gereken yabancılar için düzenlenmiştir.

Başvuru Süreci

Oturma izni başvurusu e-ikamet.goc.gov.tr üzerinden online randevu alınarak başlatılır. Gerekli belgelerin hazırlanmasının ardından İl Göç İdaresi’nde randevu günü bizzat başvuru yapılır. Genel olarak pasaport (en az 60 gün geçerlilik), biyometrik fotoğraf (4 adet), sağlık sigortası poliçesi, ikametgah belgesi (kira sözleşmesi veya tapu), mali yeterlilik belgesi (banka hesabı, gelir belgesi) ile harç ve değerli kağıt bedeli dekontları başvuruya eklenmelidir. Başvuru türüne göre ek belgeler de istenebilir.

Türk Vatandaşlığı

Başvuru Yoluyla Kazanma (5901 sayılı Kanun md. 11)

Türk vatandaşlığının başvuru yoluyla kazanılması için belirli koşulların sağlanması gerekir. Başvuru sahibinin kesintisiz 5 yıl Türkiye’de ikamet etmiş olması, Türkiye’de yerleşmeye karar verdiğini davranışlarıyla teyit etmesi, genel sağlık durumunun uygun olması, yeterli Türkçe bilgisine sahip olması, geçim kaynağının bulunması ve milli güvenlik açısından engel bulunmaması gerekir. Bu koşulların tamamı birlikte değerlendirilir ve eksik olan herhangi bir koşul başvurunun reddine neden olabilir. Vatandaşlık başvurusunun reddi halinde İçişleri Bakanlığı kararına karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.

İstisnai Vatandaşlık (md. 12)

Belirli koşullarda süre şartı aranmaksızın vatandaşlık verilebilir. 500.000 USD değerinde gayrimenkul satın alma, 500.000 USD sermaye yatırımı, en az 50 kişiye istihdam sağlama, 500.000 USD tutarında mevduat veya devlet tahvili alımı bu koşullar arasında yer alır. Ayrıca Türk vatandaşıyla 3 yıl süreyle evli olanlar da istisnai yoldan vatandaşlık başvurusunda bulunabilir.

Vatandaşlık Başvuru Süreci

Vatandaşlık başvurusu Valilik bünyesindeki İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü’ne yapılır. Başvurunun ardından güvenlik soruşturması yürütülür, Türkçe yeterlilik testi ve mülakat gerçekleştirilir. Komisyon değerlendirmesinin ardından İçişleri Bakanlığı nihai kararı verir. Tüm bu süreç, başvuru türüne göre ortalama 1-3 yıl arasında tamamlanır. Vatandaşlık başvurusunun reddinin en yaygın nedenleri güvenlik soruşturmasından olumsuz sonuç çıkması, ikamet süresinin kesintiye uğramış olması ve yeterli Türkçe bilgisinin bulunmamasıdır. Red kararına karşı idari yargı yolu her zaman açıktır.

Sınır Dışı (Deport) Kararı

Sınır Dışı Nedenleri (YUKK md. 54)

Sınır dışı kararı, vize veya oturma izni süresinin aşılması (overstay), sahte belge kullanma, kamu düzeni, güvenliği veya sağlığı açısından tehdit oluşturma, cezai soruşturma/kovuşturma veya oturma izni başvurusunun reddi gibi nedenlerle verilebilir. Bu kararın verilmesiyle birlikte yabancının derhal hukuki yollara başvurması gerekir.

Sınır Dışı Kararına İtiraz

Sınır dışı kararına karşı kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Dava açılması halinde sınır dışı işlemi durdurulur ve mahkeme kararını 15 gün içinde verir. Geri gönderme yasağı (non-refoulement) ilkesi kapsamında, ülkesinde ciddi tehlike bulunan kişiler sınır dışı edilemez. Bu ilke, uluslararası hukukun emredici kurallarından biridir.

İdari Gözetim

Sınır dışı kararı verilen yabancılar geri gönderme merkezlerine yerleştirilebilir. İdari gözetim süresi azami 6 ay olup, 6 ay daha uzatılabilir. Her ay yeniden değerlendirme yapılır ve idari gözetim kararına karşı itiraz hakkı her zaman mevcuttur.

Giriş Yasağı

Sınır dışı edilen yabancılara Türkiye’ye giriş yasağı konulabilir. Giriş yasağı süresi genellikle 1 ile 5 yıl arasında belirlenirken ağır hallerde süresiz yasak da uygulanabilir. Giriş yasağının kaldırılması için İl Göç İdaresi’ne başvuru yapılabilir; talebin reddi halinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Giriş yasağı süresince yabancının Türkiye’ye girişi her koşulda engellenir.

Vize İhlali ve Cezai Yaptırımlar

Vize veya oturma izni süresini aşan yabancılara (overstay) idari para cezası uygulanır ve giriş yasağı konulabilir. Süre aşımının süresi arttıkça uygulanacak yaptırımlar da ağırlaşır. Kısa süreli aşımlarda idari para cezası ile yetinilirken uzun süreli aşımlarda sınır dışı ve uzun süreli giriş yasağı gündeme gelebilir.

Yabancıların Gayrimenkul Edinimi

Karşılıklılık ilkesi kapsamındaki ülke vatandaşları Türkiye’de gayrimenkul satın alabilir. Askeri yasak bölge ve güvenlik bölgesi dışında kalan taşınmazlarda, toplam 30 hektarı aşmamak kaydıyla edinim mümkündür. Lisanslı değerleme kuruluşundan değerleme raporu alınması zorunludur.

Gayrimenkul edinim süreci, uygun gayrimenkulün seçimi ve değerleme raporunun alınmasıyla başlar. Ardından tapu müdürlüğüne başvurulur, gerekli hallerde askeri makamlardan uygunluk yazısı alınır ve tapu devri gerçekleştirilir. 500.000 USD ve üzeri değerde gayrimenkul satın alan yabancılar, istisnai yoldan Türk vatandaşlığına başvurabilir; bu durumda taşınmaz 3 yıl satılmama şerhiyle tapuya tescil edilir.

Çalışma İzni

Çalışma İzni Başvurusu

4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun uyarınca Türkiye’de çalışmak isteyen yabancıların çalışma izni alması zorunludur. Başvuru, işveren tarafından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na online olarak yapılır. Başvuruya iş sözleşmesi, diploma ve gerekli hallerde denklik belgesi, işyeri bilgileri ve yabancının pasaport sureti eklenir. Başvuru süreci ortalama 30-45 gün içinde sonuçlanır.

Çalışma izni türleri süreli çalışma izni (ilk başvuruda 1 yıl, uzatmada 2-3 yıl), süresiz çalışma izni (8 yıl çalışma sonrası), bağımsız çalışma izni (kendi işini kuran yabancılar için) ve Turkuaz Kart (nitelikli yabancı işgücü için süresiz izin) şeklinde sıralanmaktadır.

Çalışma İzni Muafiyetleri

Belirli gruplar çalışma izninden muaf tutulmaktadır. Kilit personel statüsündeki yabancılar, uluslararası anlaşmalarla muaf tutulanlar, serbest bölgelerde çalışanlar ve belirli koşullarda öğrenciler bu muafiyet kapsamında yer almaktadır.

Yabancıların Haklara Erişimi

Türkiye’de yasal olarak ikamet eden yabancılar belirli haklardan yararlanır. Sağlık hizmetlerine erişim geçerli sağlık sigortası ile sağlanır. Eğitim hakkı ilk ve orta öğretim düzeyinde tüm çocuklar için geçerlidir. Bankalarda hesap açma hakkı oturma izni sahiplerine tanınmıştır. Araç satın alma ve tescil işlemi de oturma izni sahipleri tarafından yapılabilir. Ancak seçme-seçilme hakkı, kamu hizmetine girme ve bazı meslekleri icra etme gibi haklar yabancılara kapalıdır.

Uluslararası Koruma

Türkiye’deki uluslararası koruma sistemi farklı statüleri kapsar. Mülteci statüsü coğrafi sınırlama nedeniyle yalnızca Avrupa ülkeleri vatandaşları için geçerlidir. Avrupa dışından gelenler için şartlı mülteci statüsü uygulanır. Mülteci şartlarını taşımayan ancak ülkesine gönderilemeyen kişiler ikincil koruma kapsamında değerlendirilir. Suriye vatandaşları için ise geçici koruma olarak bilinen toplu koruma mekanizması işletilmektedir. Uluslararası koruma başvurusu İl Göç İdaresi Müdürlüğü’ne yapılır ve başvuru süresince başvuru sahibi sınır dışı edilemez. Başvurunun reddi halinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Yabancıların Boşanma ve Aile Hukuku

Türkiye’de yaşayan yabancılar arasında veya Türk vatandaşı ile yabancı eş arasındaki boşanma davalarında hangi ülke hukukunun uygulanacağı 5718 sayılı MÖHUK kapsamında belirlenir. Boşanma davasında eşlerin müşterek milli hukuku, müşterek milli hukuk yoksa müşterek mutad mesken hukuku, o da yoksa Türk hukuku uygulanır.

Yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de geçerli olabilmesi için tanıma ve tenfiz davası açılması gerekmektedir. Yabancı ülkede verilen boşanma kararı, Türkiye’de tanıma kararı alınmadıkça nüfus kayıtlarına işlenemez. Bu durum, özellikle yabancı eşle evli Türk vatandaşları ve Türkiye’de gayrimenkul sahibi yabancılar için pratik zorluklar yaratabilmektedir.

Velayet uyuşmazlıklarında çocuğun mutad meskeni belirleyici bağlama noktası olup Lahey Çocuk Kaçırma Sözleşmesi hükümleri uluslararası velayet uyuşmazlıklarında uygulanmaktadır. Yabancı unsurlu nafaka taleplerinde ise nafaka alacaklısının mutad mesken hukuku kural olarak uygulanır.

Yabancıların Miras Hukuku

Türkiye’de mal varlığı bulunan yabancıların vefatı halinde mirasın paylaşımı, miras bırakanın milli hukukuna göre yapılır. Ancak Türkiye’deki taşınmazlar için TMK hükümleri de dikkate alınır. Veraset ilamı alınması, yabancı ülkedeki mirasçılık belgelerinin apostil ile onaylanması ve Türkiye’deki taşınmazların devri süreçlerinde uzman hukuki desteğe ihtiyaç duyulmaktadır.

Yabancılar Hukuku Avukatı Seçerken

Yabancılar hukuku alanında avukat seçerken YUKK mevzuatına hâkimiyet, İl Göç İdaresi süreçlerine aşinalık ve idare hukuku bilgisi (deport ve itiraz süreçleri için) büyük önem taşır. Müvekkil profili göz önünde bulundurulduğunda yabancı dil yetkinliği (İngilizce, Arapça, Rusça vb.) de vazgeçilmez bir niteliktir. Mülk edinimi süreçleri için gayrimenkul hukuku bilgisi, genel süreçler için hukuki danışmanlık deneyimi ve avukatlık ücretleri konusunda şeffaflık aranmalıdır.

İzmir’de yabancılar hukuku konusunda profesyonel desteğe ihtiyacınız varsa 0555 154 64 91 numarasından bize ulaşabilir veya online danışmanlık hizmetimizden faydalanabilirsiniz.