Veraset İlamı Nasıl Alınır?

Kısa Cevap

Veraset ilamı (mirasçılık belgesi) TMK md. 598 uyarınca noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınır. Noterden başvuru aynı gün sonuçlanır ve 500-1.500 TL civarında masraf gerektirir; mirasçılar arasında ihtilaf varsa mahkemeye başvurulması zorunludur. Veraset ilamı olmadan tapu devri, banka hesabı intikali ve araç devri yapılamaz; ayrıca ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilmelidir.

Veraset ilamı (mirasçılık belgesi), bir kişinin vefatı üzerine yasal mirasçılarının kim olduğunu ve miras paylarını gösteren resmi bir belgedir. Miras kalan taşınmazların tapuda intikali, banka hesaplarına erişim, araç devri ve miras paylaşımının gerçekleştirilmesi için veraset ilamı almanız zorunlu bir ilk adımdır. İzmir’de bu belgeyi noter veya sulh hukuk mahkemesi aracılığıyla temin edebilirsiniz.

Veraset İlamı Nedir?

TMK md. 598 uyarınca mirasçılar, sulh hukuk mahkemesinden veya noterden mirasçılık belgesi isteyebilir. Bu belge, mirasçıların kim olduğunu ve her birinin miras payını resmi olarak gösterir. Veraset ilamı olmaksızın miras kalan mal varlığı üzerinde herhangi bir hukuki işlem yapılması mümkün değildir; ne tapu devri ne banka hesabı intikali ne de araç devri gerçekleştirilebilir.

Mirasçılık belgesinin niteliği açısından belirtmek gerekir ki bu belge kesin hüküm niteliğinde olmayıp aksinin ispatı her zaman mümkündür. Daha sonra ortaya çıkan bir mirasçı veya tespit edilen bir hata nedeniyle veraset ilamının iptali ya da düzeltilmesi istenebilir.

Noterden Veraset İlamı

Noterden veraset ilamı almak, mirasçılar arasında herhangi bir uyuşmazlık bulunmadığında tercih edilen en hızlı yöntemdir. Yasal mirasçıların (eş, çocuk, anne-baba) başvurması ve ortada vasiyetname veya miras sözleşmesi bulunmaması halinde noter bu belgeyi düzenlemeye yetkilidir. Başvuru için başvuranın kimlik belgesi, murisin (ölen kişinin) ölüm belgesi ve vukuatlı nüfus kayıt örneği (e-Devlet’ten alınabilir) yeterlidir.

Noterden veraset ilamı genellikle aynı gün alınabilmekte olup maliyeti 500-1.500 TL arasında noter harcı ve masraflarından oluşmaktadır. Süreç hem hızlı hem de pratik olması nedeniyle çekişmesiz miras durumlarında en çok tercih edilen yoldur.

Mahkemeden Veraset İlamı

Ne Zaman Gerekir?

Belirli durumlarda veraset ilamının noter yerine mahkemeden alınması zorunludur. Mirasçılar arasında ihtilaf bulunması, vasiyetname veya miras sözleşmesinin mevcut olması, evlat edinme veya tanıma gibi özel durumların söz konusu olması, mirasçılardan birinin yabancı uyruklu olması ya da nüfus kayıtlarında eksiklik veya hata bulunması hallerinde sulh hukuk mahkemesine başvurulması gerekmektedir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Veraset ilamı davalarında görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise mirasçılardan birinin yerleşim yeri veya murisin son yerleşim yeri mahkemesidir. Çekişmesiz yargı işi niteliğindeki başvurularda süreç genellikle 2-6 hafta içinde tamamlanırken, çekişmeli durumlarda bu süre aylarca uzayabilmektedir.

Yasal Miras Payları (TMK md. 495-501)

Miras payları Türk Medeni Kanunu’nun yasal miras hükümleri uyarınca belirlenir ve veraset ilamında her mirasçının payı açıkça gösterilir. Payların hesaplanmasında mirasçıların hangi zümreye dahil olduğu ve sağ kalan eşin varlığı belirleyici rol oynar.

Birinci Zümre — Altsoy (Çocuklar)

Eş ile birlikte çocukların mirasçı olduğu durumda eşin payı dörtte bir, kalan dörtte üç çocuklar arasında eşit olarak paylaşılır. Eşin bulunmadığı hallerde ise çocuklar mirasın tamamını eşit biçimde paylaşır.

İkinci Zümre — Anne-Baba

Murisin altsoyu bulunmadığında mirasçılık ikinci zümreye yani anne-babaya geçer. Eş ile birlikte anne ve babanın mirasçı olduğu durumda eşin payı yarı, kalan yarı anne ve baba arasında eşit olarak bölüşülür.

Üçüncü Zümre — Büyükanne-Büyükbaba

İkinci zümrede de mirasçı bulunmaması halinde miras üçüncü zümreye intikal eder. Eşin üçüncü zümre ile birlikte mirasçı olduğu durumda eşin payı dörtte üç, kalan dörtte bir üçüncü zümre mirasçılarına aittir. Altsoy, anne-baba ve onların çocukları (kardeşler) bulunmadığı takdirde ise sağ kalan eş mirasın tamamını alır.

Veraset İlamı Sonrası İşlemler

Tapu İntikali

Veraset ilamıyla tapu müdürlüğüne başvurularak gayrimenkul intikali yapılır. İntikal işlemi için veraset ilamının yanı sıra veraset ve intikal vergisinin ödendiğine dair belge de gereklidir.

Banka Hesapları ve Araç Devri

Banka hesaplarının intikali için veraset ilamı ve veraset ve intikal vergisi beyannamesiyle birlikte ilgili bankaya başvurulur. Araç devri ise veraset ilamı ve diğer gerekli belgelerle noter aracılığıyla gerçekleştirilir. Her iki işlemde de tüm mirasçıların birlikte hareket etmesi veya birbirlerine vekâlet vermesi gerekmektedir.

Veraset ve İntikal Vergisi

Ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde (yurt dışında vefat halinde 6 ay) vergi dairesine veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilmelidir. Bu sürenin kaçırılması vergi cezası ve gecikme faizi sonucunu doğurabileceğinden dikkatli takip edilmesi gereken önemli bir yükümlülüktür.

Veraset ve İntikal Vergisi

Miras yoluyla intikal eden malvarlığı üzerinden veraset ve intikal vergisi ödenmesi gerekmektedir. Vergi beyannamesi, ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde verilmelidir. Vergi miktarı, miras payının değerine ve mirasçının yakınlık derecesine göre kademeli olarak hesaplanır. Beyanname süresinde verilmezse vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi uygulanır. Mirasın reddi halinde reddeden mirasçı veraset vergisi yükümlülüğünden kurtulur.

Veraset İlamı ve Taşınmaz İşlemleri

Veraset ilamı alındıktan sonra miras kalan taşınmazların tapu intikali yapılabilir. İntikal işlemi için veraset ilamı, veraset ve intikal vergisinin ödendiğine dair belge ve tapu harcının yatırılması gerekmektedir. Birden fazla mirasçının bulunduğu durumlarda taşınmazlar paylı mülkiyet olarak tescil edilir. Mirasçılar arasında paylaşım anlaşmazlığı yaşanması halinde izale-i şuyu davası açılarak ortaklığın giderilmesi talep edilebilir.

Veraset İlamının İptali

Veraset ilamında hata bulunması veya sonradan yeni bir mirasçının ortaya çıkması halinde, ilgililerin miras hukuku davası açarak ilamın iptali veya düzeltilmesini talep etmeleri mümkündür. Bu dava sulh hukuk mahkemesinde görülür ve herhangi bir zamanaşımı süresine tabi değildir.

Miras Paylaşımı ve İzale-i Şuyu

Veraset ilamı alındıktan sonra mirasçılar kendi aralarında anlaşarak paylaşım yapabilir. Anlaşma sağlanamadığı takdirde ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası açılarak mahkeme kararıyla paylaşım gerçekleştirilir. Miras hukuku kapsamında tenkis, mirasta iade ve muvazaa davaları da paylaşım sürecinde gündeme gelebilecek önemli hukuki konulardır.

Mirasın Reddi ve Saklı Pay Hakları

Mirasçılar, TMK md. 605 uyarınca mirası reddedebilir. Mirasın reddi süresi, ölüm tarihinden itibaren 3 aydır ve bu süre hak düşürücü niteliktedir. Ret beyanı sulh hukuk mahkemesine yazılı veya sözlü olarak yapılır. Mirasın reddeden mirasçı, miras payından tamamen vazgeçer ve veraset vergisi yükümlülüğünden de kurtulur. Tüm yasal mirasçıların mirası reddetmesi halinde miras, iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.

TMK md. 505-512 arasında düzenlenen saklı pay hakları, belirli mirasçıların miras paylarının bir kısmının vasiyet veya miras sözleşmesiyle ortadan kaldırılamamasını güvence altına alır. Saklı pay oranları mirasçının zümresine göre değişmektedir: altsoy için yasal miras payının yarısı, anne-baba için yasal miras payının dörtte biri ve sağ kalan eş için altsoy veya anne-baba ile birlikte mirasçı olması halinde yasal miras payının tamamı, diğer hallerde yasal miras payının dörtte üçü saklı paydır.

Saklı payın ihlal edilmesi halinde mirasçılar, TMK md. 560 uyarınca tenkis davası açarak fazla yapılan tasarrufların saklı pay oranına indirilmesini talep edebilir. Tenkis davası, mirasçının saklı payının ihlal edildiğini öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl ve her halde ölüm tarihinden itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır. Miras hukuku kapsamında mirasta iade, muvazaa ve vasiyetnamenin iptali davaları da veraset sürecinde karşılaşılabilecek önemli hukuki konulardır.

Veraset ilamı alındıktan sonra mirasçıların yapması gereken ilk işlemlerden biri veraset ve intikal vergisi beyannamesinin verilmesidir. Beyanname, ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde ilgili vergi dairesine sunulmalıdır. Sürenin kaçırılması vergi cezasına neden olabilir. Taşınmaz malların mirasçılar adına tapu devri, veraset ilamı ve vergi ilişik kesme belgesiyle yapılmaktadır. Miras ortaklığının sona erdirilmesi gerekiyorsa izale-i şuyu davası açılabilir. Birden fazla mirasçının bulunduğu hallerde miras ortaklığının yönetimi de önemli bir hukuki meseledir; TMK md. 640 uyarınca mirasçılar paylaşıma kadar terekeyi birlikte yönetmek zorundadır ve bu süreçte oybirliği ile karar alınması esastır. Mirasçılardan birinin tereke mallarını tek başına kullanması veya üçüncü kişilere devretmesi halinde diğer mirasçılar istihkak davası açabilir. Tereke yönetiminde anlaşmazlık çıkması halinde mahkemeden miras ortaklığına temsilci atanması da talep edilebilir; bu temsilci, terekenin korunması ve olağan işlerinin yürütülmesi konusunda yetkili kılınır.

İzmir’de veraset ilamı ve miras konusunda profesyonel desteğe ihtiyacınız varsa 0555 154 64 91 numarasından bize ulaşabilir veya online danışmanlık hizmetimizden faydalanabilirsiniz.