Vasiyetname Nasıl Yazılır? İzmir

Kısa Cevap

Vasiyetname TMK md. 531-544 kapsamında resmi (noter/sulh hakimi huzurunda), el yazılı (tamamı kendi el yazısıyla, tarihli ve imzalı) veya sözlü (olağanüstü koşullarda iki tanık huzurunda) olmak üzere üç şekilde düzenlenebilir. Vasiyetçi, saklı paylı mirasçıların (altsoy: yasal payın 1/2’si, eş: yasal payın tamamı, anne-baba: yasal payın 1/4’ü) haklarını aşamaz; aşması halinde TMK md. 560 uyarınca tenkis davası açılabilir. Vasiyetnamenin iptali davası, iptal sebebinin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl ve her halde vasiyetnamenin açılmasından itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır.

Vasiyetname, kişinin ölümünden sonra mal varlığının nasıl paylaşılacağını belirlediği tek taraflı bir hukuki işlem olup miras hukukunun en önemli konularından birini oluşturur. Doğru hazırlanmış bir vasiyetname miras uyuşmazlıklarını büyük ölçüde önlerken, şekil eksikliği veya hukuki hatalar içeren bir vasiyetname geçersiz sayılabilir ve aile içi ciddi anlaşmazlıklara yol açabilir. Bu nedenle vasiyetname türlerinin, geçerlilik koşullarının ve saklı pay kurallarının iyi bilinmesi büyük önem taşır.

Vasiyetname Türleri

Resmi Vasiyetname (TMK md. 532-537)

Resmi vasiyetname, noter veya sulh hakimi huzurunda ve iki tanığın katılımıyla düzenlenen en güvenilir vasiyetname türüdür. Vasiyetçi iradesini resmi memura bildirir, memur vasiyetnameyi düzenler ve vasiyetçi ile tanıklar belgeyi imzalar. Resmi vasiyetname, düzenleniş biçimi itibarıyla sahtecilik ve itiraz riskini en aza indirdiğinden, özellikle karmaşık miras planlaması yapan kişiler için tercih edilen yöntemdir.

Resmi vasiyetnamenin bir diğer avantajı, vasiyetçinin okuma yazma bilmemesi veya fiziksel engeli olması durumunda da düzenlenebilmesidir. Bu hâlde resmi memur vasiyetnameyi vasiyetçiye okur ve tanıklar vasiyetçinin iradesinin doğru yansıtıldığını tasdik eder.

El Yazılı Vasiyetname (TMK md. 538)

El yazılı vasiyetname, vasiyetçinin herhangi bir resmi merciye başvurmaksızın kendi başına düzenleyebildiği pratik bir vasiyetname türüdür. Geçerliliği için metnin tamamının vasiyetçinin kendi el yazısıyla yazılmış olması, gün, ay ve yıl olarak tarihin belirtilmesi ve vasiyetçi tarafından imzalanması zorunludur. Tanık bulundurulması gerekmez. Bilgisayarla veya daktilo ile yazılmış metinler el yazılı vasiyetname olarak geçerli kabul edilmez.

El yazılı vasiyetname düzenlerken dikkat edilmesi gereken en önemli husus şekil şartlarına tam uyulmasıdır. Tarih eksikliği veya imza yokluğu vasiyetnamenin geçersizliğine yol açar. Ayrıca vasiyetnamenin güvenli bir yerde saklanması ve bulunabilir olması da büyük önem taşır; aksi hâlde vasiyetçinin iradesi hiçbir zaman uygulanamayabilir.

Sözlü Vasiyetname (TMK md. 539)

Sözlü vasiyetname, olağanüstü koşullarda başvurulan istisnai bir vasiyetname türüdür. Yakın ölüm tehlikesi, savaş, ulaşım engeli gibi resmi veya el yazılı vasiyetname düzenleme olanağının bulunmadığı durumlarda vasiyetçi iradesini iki tanık huzurunda sözlü olarak beyan edebilir. Tanıklar, bu beyanı derhal yazıya döküp imzalamak ve 1 ay içinde mahkemeye başvurarak vasiyetnameyi tescil ettirmek zorundadır. Olağanüstü koşullar ortadan kalktıktan sonra 1 ay içinde diğer vasiyetname türlerinden biriyle yeni bir vasiyetname düzenlenmezse sözlü vasiyetname geçerliliğini yitirir.

Saklı Pay ve Tasarruf Oranı

Saklı Paylar (TMK md. 506)

Türk hukukunda vasiyetçi mal varlığı üzerinde sınırsız tasarruf yetkisine sahip değildir. Kanun, belirli mirasçıların miras paylarının belirli bir oranını saklı pay olarak güvence altına almıştır. Altsoyun (çocukların) saklı payı yasal miras payının yarısı, anne ve babanın saklı payı yasal payın dörtte biri, sağ kalan eşin saklı payı ise bulunduğu zümreye göre yasal payın tamamıdır.

Tasarruf Oranı

Vasiyetçi, saklı paylar düşüldükten sonra kalan tasarruf oranı üzerinde serbestçe vasiyette bulunabilir. Bu oran, mirasçıların durumuna göre değişkenlik gösterir. Saklı paylı mirasçısı bulunmayan vasiyetçi ise tüm mal varlığı üzerinde serbestçe tasarruf edebilir. Saklı pay hesaplamaları karmaşık olabildiğinden vasiyetname düzenlemeden önce bir avukattan profesyonel destek alınması tavsiye edilir.

Vasiyetnamenin İptali (TMK md. 557)

Vasiyetname, vasiyetçi tarafından yeni bir vasiyetname düzenlenmesiyle veya vasiyetnamenin fiziksel olarak yok edilmesiyle (yırtma, yakma gibi) geri alınabilir. Bunun dışında mirasçılar, vasiyetçinin ölümünden sonra dört farklı sebebe dayanarak iptal davası açabilir: ehliyetsizlik, şekil noksanlığı, hukuka veya ahlaka aykırı koşullar ile hata, hile veya korkutma.

İptal davası açma süresi, iptal sebebinin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl, her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren 10 yıldır. Bu sürelerin kaçırılması hâlinde iptal talebinde bulunulamaz ve vasiyetname geçerli kabul edilir.

Tenkis Davası

Vasiyetname ile saklı paylara tecavüz edilmesi hâlinde saklı paylı mirasçılar tenkis davası açarak haklarını koruyabilir. Tenkis davası, vasiyetnamenin tümünü değil yalnızca saklı payı aşan kısmını hükümsüz kılmayı amaçlar. Bu yolla hem vasiyetçinin iradesi mümkün olduğunca korunur hem de mirasçıların saklı pay hakları güvence altına alınır.

Vasiyetname Düzenleme Tavsiyeleri

El yazılı vasiyetname hazırlarken metnin tamamının kendi el yazınızla yazıldığından, tarih ve imzanın eksiksiz olduğundan, saklı payların gözetildiğinden ve ifadelerin açık ve anlaşılır olduğundan emin olunmalıdır. Daha güvenilir ve itiraz edilmesi çok daha zor olan resmi vasiyetname için noter veya sulh hakimine başvurulması tavsiye edilir. Resmi vasiyetname, profesyonel denetim altında düzenlendiğinden şekil eksikliği riski ortadan kalkar ve vasiyetçinin iradesi en doğru biçimde yansıtılır.

Miras Sözleşmesi

Vasiyetnameden farklı olarak miras sözleşmesi iki taraflı bir hukuki işlemdir. Miras bırakan ile mirasçı veya üçüncü kişi arasında yapılır ve her iki tarafın birlikte noter huzurunda düzenleme biçiminde sözleşme yapması gerekir. Miras sözleşmesi, vasiyetnameden farklı olarak tek taraflı olarak geri alınamaz ve her iki tarafı bağlayan güçlü bir hukuki metin oluşturur. Bu nedenle miras sözleşmesi yapılmadan önce hukuki danışmanlık alınması büyük önem taşır.

Vasiyetnamenin Tenfizi

Vasiyetnamenin yerine getirilmesi (tenfiz) süreci, vasiyetçinin ölümü üzerine başlar. Sulh hukuk mahkemesi vasiyetnameyi açarak ilgililere tebliğ eder. Mirasçılar veya lehdarlar, vasiyetnamenin yerine getirilmesini talep edebilir. Vasiyetnamenin tenfizine itiraz edilmesi halinde iptal davası açılması gerekmektedir.

Vasiyetnameden Dönme

Vasiyetçi, hayatta olduğu sürece vasiyetnamesinden her zaman dönebilir. Dönme, yeni bir vasiyetname yapılarak, mevcut vasiyetnamenin yok edilmesiyle veya vasiyetname konusu mal üzerinde vasiyetnameyle bağdaşmayan bir tasarrufta bulunulmasıyla gerçekleşebilir. Birden fazla vasiyetname bulunması halinde sonraki tarihli vasiyetname, öncekiyle çelişen hükümleri geçersiz kılar.

Vasiyetnamenin Açılması ve Tebliği

Vasiyetçinin ölümü üzerine vasiyetname, bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesine teslim edilir. TMK md. 595 uyarınca vasiyetnameyi bulan veya elinde tutan kişi, vasiyetçinin ölümünü öğrendiğinde derhal vasiyetnameyi mahkemeye vermekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi, vasiyetnamenin gizlenmesi veya yok edilmesi cezai sorumluluk doğurabilir.

Sulh hukuk mahkemesi vasiyetnameyi açar, içeriğini inceler ve ilgili tüm mirasçılara tebliğ eder. Vasiyetnamenin açılması duruşması ile mirasçılara vasiyetnamenin bir örneği ve haklarına ilişkin bildirim gönderilir. TMK md. 597 uyarınca bilinen mirasçılara tebligat yapılır ve vasiyetnameye itiraz süresi bu tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar.

Vasiyetname ile Mirasçı Atama ve Belirli Mal Bırakma

Vasiyetname ile iki temel tasarrufta bulunulabilir: mirasçı atama ve belirli mal bırakma (muayyen mal vasiyeti). Mirasçı atama, kişinin terekenin tamamı veya belirli bir oranı üzerinde külli halef (genel mirasçı) olarak atanmasıdır. Atanan mirasçı, yasal mirasçılar gibi borçlardan da sorumlu olur. Belirli mal bırakma ise terekeden belirli bir malın, alacağın veya hakkın bir kişiye bırakılmasıdır. Belirli mal vasiyeti alan kişi (lehtar) mirasçı olmayıp yalnızca bırakılan mal üzerinde talep hakkına sahiptir.

TMK md. 517 uyarınca vasiyetçi, vasiyetnameye koşul ve yükümlülük ekleyebilir. Hukuka veya ahlaka aykırı koşullar geçersiz sayılır. Örneğin, bir kişinin belirli bir kişiyle evlenmesini veya boşanmasını şart koşan vasiyetname hükümleri geçersiz kabul edilmektedir. Vasiyet alacaklısının haklarını kullanabilmesi için veraset ilamı alınması ve tenfiz davası açılması gerekebilir.

İlgili Konular

Vasiyetname konusu miras hukukunun birçok alt dalıyla bağlantılıdır. Mirasçılık belgesi almak için veraset ilamı sayfamıza, mirası reddetme prosedürü için miras reddi rehberimize ve saklı pay tenkis süreçleri için tenkis davası yazımıza göz atmanızı öneriyoruz.

Vasiyetnamenin geçerliliğini korumak için düzenli aralıklarla gözden geçirilmesi ve güncel koşullara uyarlanması tavsiye edilir. Yeni mirasçıların doğması, mal varlığında önemli değişiklikler meydana gelmesi veya aile yapısındaki değişimler (boşanma, evlilik) vasiyetnamenin güncellenmesini gerektirebilir. Vasiyetnamenin iptaline karar vermek isteyen vasiyetçi, yeni bir vasiyetname düzenleyerek veya mevcut vasiyetnameyi yok ederek önceki iradesini geri alabilir. TMK md. 542-544 arasında düzenlenen vasiyetnameden dönme hükümleri, vasiyetçinin iradesi değiştikçe yeni düzenleme yapmasına olanak tanımaktadır. Miras hukuku kapsamında vasiyetnamenin iptali davası açılabilecek sebepler ehliyetsizlik, şekle aykırılık, iradeyi sakatlayan haller ve hukuka aykırılıktır.

Vasiyetname düzenlerken miras planlamasının bütüncül bir yaklaşımla ele alınması tavsiye edilir. Vasiyetçinin mal varlığının tamamının envanter çıkarılması, borç ve yükümlülüklerin tespit edilmesi, saklı pay hesaplamalarının yapılması ve olası tenkis davası risklerinin değerlendirilmesi, kapsamlı bir miras planlamasının temel adımlarıdır. Özellikle şirket ortaklık payı, fikri mülkiyet hakları ve yurt dışındaki varlıklar gibi karmaşık mal varlığı unsurlarının vasiyetname kapsamına alınmasında uzman avukat desteği büyük fark yaratır. Ayrıca vasiyetnamenin vergisel sonuçlarının da önceden değerlendirilmesi, mirasçıların veraset ve intikal vergisi yükümlülüklerini doğru planlamasına olanak tanır. Birden fazla ülkede mal varlığı bulunan kişilerin uluslararası miras hukuku kurallarını göz önünde bulundurarak her ülke için ayrı vasiyetname düzenlemesi veya uluslararası geçerliliği olan bir vasiyetname hazırlatması önerilir.

İzmir’de vasiyetname konusunda profesyonel desteğe ihtiyacınız varsa 0555 154 64 91 numarasından bize ulaşabilir veya online danışmanlık hizmetimizden faydalanabilirsiniz.