Unutulma hakkı kapsamında Google'a doğrudan başvurabilir, reddedilirse Sulh Ceza Hakimliği aracılığıyla 5651 SK m.9 kapsamında kaldırma kararı alabilirsiniz.
Kısa Cevap
Unutulma hakkı; bireyin geçmişte kamuoyuyla paylaşılmış, ancak artık güncelliğini yitirmiş bilgilerin arama motoru sonuçlarından veya içerik platformlarından kaldırılmasını talep etme hakkıdır. Türkiye’de bu hak Anayasa m.17 ve m.20 kapsamında korunmakta; KVKK m.7 ve 5651 SK m.9 aracılığıyla hukuki dayanak kazanmaktadır. Google’a doğrudan başvuruyla başlayan süreç, ret halinde Sulh Ceza Hakimliği kanalıyla mahkeme kararına dönüşebilir. İzmir’de bu tür başvurular artış göstermekte olup özellikle eski ceza davalarına ilişkin haberler, beraatle sonuçlanan yargılamalar ve gençlik dönemi olayları en sık başvurulan kategoriler arasındadır.
Unutulma Hakkı Nedir? Tarihsel Gelişim
Kavramın Kökeni
“Droit à l’oubli” (unutulma hakkı) kavramı Fransız hukukundan gelmektedir; kökleri 1990’lara uzanmakla birlikte dijital çağda asıl önemini internet arama motorlarının geçmişi kalıcı biçimde kayıt altına almasıyla kazanmıştır.
Kavramın uluslararası hukuktaki dönüm noktası **Google Spain — AEPD kararı (ABAD, 2014)**dır. Bu davada Avrupa Birliği Adalet Divanı, Google İspanya aleyhine karar vererek bireylerin arama motorundan kişisel bilgilerini kaldırma hakkına sahip olduğunu tescil etti. Karar AB GDPR’ın (Genel Veri Koruma Tüzüğü) şekillenmesinde belirleyici rol oynadı.
AB GDPR Çerçevesi
GDPR m.17 “Silinme hakkı (unutulma hakkı)” başlığı altında şu koşulların varlığında veri silinmesini zorunlu kılar:
- Verilerin toplandığı amaç artık geçerli değil
- Veri işlemenin hukuki dayanağı ortadan kalktı (örn. rıza geri alındı)
- Veri işleme hukuka aykırıydı
- Verilerin silinmesi yasal yükümlülükle zorunlu hale geldi
- Kişi 16 yaşın altındayken rıza verildi
Türkiye’de Hukuki Gelişim
Türkiye’de unutulma hakkı herhangi bir maddede açıkça düzenlenmemiş olmakla birlikte Anayasa Mahkemesi içtihadı, KVKK ve 5651 sayılı Kanun bütünü itibarıyla etkili bir koruma çerçevesi oluşturmaktadır.
Türkiye’de Hukuki Dayanak
Anayasa — m.17 ve m.20
Anayasa’nın 17. maddesi kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi bütünlüğü güvencesini; 20. maddesi ise özel hayatın gizliliği ve korunması hakkını düzenler. Anayasa Mahkemesi bu maddeler çerçevesinde unutulma hakkını açıkça tanımış ve güvence altına almıştır.
AYM N.B.B. Kararı (2013/5653)
Türkiye’deki unutulma hakkı içtihadının milası bu karardır. Başvurucunun çok önceden yargılandığı ve beraat ettiği bir olayın internet arama sonuçlarında çıkmaya devam etmesinden kaynaklanan bireysel başvuruda AYM, özel hayatın gizliliği hakkının ihlal edildiğine hükmetmiştir. Karar; geçmişte kamuoyuyla paylaşılmış bile olsa bireyin artık güncelliğini yitirmiş bilgilerin sürekli dolaşımına katlanmak zorunda olmadığını açıkça ortaya koymuştur.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Yargıtay HGK kararları da unutulma hakkını kişilik haklarının ayrılmaz bir parçası olarak kabul etmekte; geçmişe ait mahkûmiyet haberlerinin internet arşivlerinde bulundurmaya devam edilmesinin kişilik hakkı ihlali yaratabileceğini teyit etmektedir.
KVKK m.7 — Kişisel Verilerin Silinmesi
KVKK m.7, kişisel verilerin işlenmesini gerektiren koşulların ortadan kalkması halinde resen veya ilgili kişinin talebi üzerine silinmesini, yok edilmesini ya da anonim hale getirilmesini düzenler. Bu madde, arama motorlarındaki verilerin kaldırılmasında GDPR m.17’ye paralel bir işlev üstlenir.
5651 SK m.9 — İnternet İçerik Kaldırma
Kişilik hakkının ihlali kapsamındaki internet içerikleri için başvuru yolu olan m.9, unutulma hakkı taleplerini de kapsar. Sulh Ceza Hakimliği, bu madde kapsamında hem içerik kaldırma hem arama sonuçlarından silme kararı verebilir.
Hangi Durumlarda Uygulanabilir?
Beraat veya Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Kararları
Ceza davası sonunda beraat eden ya da kovuşturmaya yer olmadığına karar verilen kişilerin davaya ilişkin haberler, haber arşivleri ve sosyal medya paylaşımları unutulma hakkı kapsamında kaldırılabilir. Bu kategori pratikte en güçlü talepleri barındırır; çünkü yargısal süreç kişinin masumiyet karinesini teyit etmiştir.
Genç Yaşta Yapılan Hatalar
Kişinin 18 yaşın altındayken gerçekleştirdiği ve kamuoyu gündemini artık meşgul etmeyen olaylara ilişkin içerikler güçlü bir unutulma hakkı gerekçesi sunar. Özellikle çocuklara ait kişisel veriler KVKK kapsamında özel nitelikli veri sayılır; bu nedenle bu kategori hem KVKK hem de 5651 kapsamında değerlendirilebilir.
Güncelliğini Yitirmiş Bilgiler
Onlarca yıl önce gerçekleşen bir olayın kişi için artık hiçbir kamusal önem taşımadığı durumlarda içeriğin arama sonuçlarında yer almaya devam etmesi orantısız zarar doğurur. Tasfiye edilmiş iflas duyuruları, eski iş anlaşmazlıkları veya çözüme kavuşmuş borç davaları bu kategoriye örnek gösterilebilir.
Adli Sicil Silinmiş Mahkûmiyetler
5352 sayılı Adli Sicil Kanunu kapsamında kaydı silinen mahkûmiyetler, artık hukuki anlamda geçmişte kalmıştır. Bu kişilerin mahkûmiyet haberlerinin arama sonuçlarında çıkmaya devam etmesi, yasama iradesine ve ıslah ilkesine aykırılık oluşturabilir.
Onaysız Yayımlanan Kişisel Bilgiler
Kişinin rızası alınmadan yayımlanan özel fotoğraf, ev adresi, günlük rutini gibi bilgiler hem KVKK m.7 hem de 5651 m.9 kapsamında kaldırılabilir.
Hangi Durumlarda Reddedilir?
Unutulma hakkı mutlak bir hak değildir; ifade özgürlüğü ve kamuyu aydınlatma hakkıyla dengelenmek zorundadır.
Kamu Görevlileri — Göreviyle İlgili Bilgiler
Bir siyasetçinin oyu, bir kamu kurumundaki yöneticinin kararı veya bir savcının yürüttüğü soruşturmaya ilişkin bilgiler kamu yararı kapsamında değerlendirilir; bu nitelikteki bilgilerin arama sonuçlarından kaldırılması talepleri reddedilir.
Güncel Kamuoyu Olayları
Henüz güncelliğini yitirmemiş, kamuoyunun haberdar olma yararının sürdüğü olaylar kaldırma kapsamı dışındadır.
Ticari Gerçekler ve Kamusal Kayıtlar
Ticaret sicilindeki bilgiler, tescilli marka ve patent kayıtları, tapu sicili gibi kamusal kayıtlardaki bilgiler ilke olarak unutulma hakkının dışında tutulur.
Tarihsel Değer Taşıyan İçerikler
Tarihsel araştırma, gazetecilik ve akademik değer taşıyan içeriklerin kaldırılması reddedilir. AB mahkemelerinde gazetecilik istisnası GDPR m.85 kapsamında geniş yorumlanmaktadır.
Google’a Doğrudan Başvuru
Google, AB mahkemesi kararlarından bu yana unutulma hakkı talepleri için standart bir kaldırma formu sunmaktadır.
Adım Adım Başvuru Süreci
1. Adım: Google Kaldırma Formu support.google.com/legal/troubleshooter/1114905 adresindeki form doldurulur. “Kişisel bilgilere ilişkin gizlilik” veya “unutulma hakkı” seçeneği işaretlenir.
2. Adım: Kaldırılması İstenen URL’ler Arama sonuçlarından kaldırılması talep edilen URL’lerin listesi hazırlanır. Her URL için kaldırma gerekçesi ayrıca belirtilmelidir.
3. Adım: Kimlik Belgesi Google, başvuru sahibinin kimliğini doğrulamak için kimlik belgesi talep edebilir.
4. Adım: Gerekçe Neden bu içeriğin arama sonuçlarında çıkmaması gerektiği somut biçimde açıklanır. Beraat kararı, adli sicil silme belgesi, içeriğin hatalı olduğuna dair kanıt gibi belgeler eklenir.
5. Adım: Google Değerlendirmesi Google başvuruyu değerlendirerek kabul eder veya reddeder. Kabul oranının yaklaşık %40-50 civarında olduğu bilinmektedir. Ret kararına karşı ek gerekçe ve belgelerle yeniden başvurulabilir.
Önemli not: Google, içeriği URL sahibinin sitesinden kaldırmaz; yalnızca söz konusu URL’yi kendi arama sonuçlarından çıkarır. İçeriğin siteden de kaldırılması için site sahibiyle iletişim kurulması ya da hukuki yola başvurulması gerekir.
Hukuki Yol: Sulh Ceza Hakimliği (5651 m.9)
Google başvurusu reddedildiğinde ya da hızlı ve kesin sonuç istendiğinde İzmir Sulh Ceza Hakimliği’ne başvurmak daha etkili bir yoldur.
Başvuru Süreci
- Delil tespiti: İçeriğin arama sonuçlarındaki varlığı noter ekran tespiti veya e-Tespit ile belgelenir.
- Dilekçe hazırlama: İzmir Sulh Ceza Hakimliği’ne hitaben; içeriğin niteliği, neden kaldırılması gerektiği, kişilik hakkı ihlalinin boyutu ve talep (URL bazlı arama sonuçlarından kaldırma) açıkça belirtilir.
- Başvuru: İzmir Adliyesi’ne bizzat ya da UYAP üzerinden e-imzalı olarak sunulur.
- Karar: Hakimlik 24 saat içinde karar vermek zorundadır.
- Tebliğ: Karar Google’a ve ilgili platforma tebliğ edilir. Türkiye’de yerleşik temsilcisi bulunan platformlar kararı genellikle kısa sürede uygular.
Mahkeme Kararının Google’a Tebliği
Google, Türkiye mahkeme kararlarını “yasal kaldırma talepleri” kapsamında değerlendirmekte ve yerel temsilcisi aracılığıyla uygulama yoluna gitmektedir. Mahkeme kararı sunulduğunda Google’ın direniş oranı önemli ölçüde düşmektedir.
AİHM İçtihadı
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, unutulma hakkı ile ifade özgürlüğü arasındaki dengeyi pek çok önemli kararda ele almıştır.
Biriuk v. Litvanya (2008)
AİHM, bir gazetenin kişinin HIV durumunu onay alınmadan yayımlamasının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi m.8 kapsamında özel hayatın gizliliğini ihlal ettiğine hükmetmiştir. Bu karar, basın özgürlüğünün mahremiyet hakkı karşısında sınırsız olmadığını tescil eder.
Hurbain v. Belçika (Büyük Daire, 2021)
Belçika gazetesinin dijital arşivinde yer alan eski bir suç haberinin kaldırılmaması, AİHM Büyük Dairesi’nce m.8 ihlali olarak değerlendirilmiştir. Karar, dijital arşivlerin arama motorlarındaki görünürlüğü ve güncelliği yitirmiş içeriklerin sürekli erişilebilirliği meselesinde önemli ilkeler ortaya koymuştur.
M.L. ve W.W. v. Almanya (2018)
Cinayet davasına karışmış kişilerin eski haberlerinin arşivden kaldırılması talebinde AİHM, gazetecilik özgürlüğünü ön plana çıkarmış; ancak kişi adının arama sonuçlarından çıkarılması talebinin kısmen kabul edilebileceğini belirtmiştir.
Bu içtihadın Türkiye hukukuna yansıması; AYM başvurularında AİHM kararlarının emsal gösterilmesi biçiminde gerçekleşmekte ve bu strateji, AYM kararlarında belirleyici rol oynamaktadır.
İzmir’den Örnekler: Yerel Uygulama Notları
İzmir’de unutulma hakkı başvurularında en sık karşılaşılan kategoriler:
Eski ticari anlaşmazlık haberleri: Birkaç yıl önceki borç davası veya ticaret mahkemesi kararı, kişi hakkında hâlâ Google arama sonuçlarında çıkıyorsa ve dava kapandıysa bu durum unutulma hakkı kapsamına girer.
Beraatle sonuçlanan ceza davaları: İzmir merkezli pek çok kişi, beraat kararına rağmen yıllarca suçlama haberlerine ait URL’lerin Google’da üst sıralarda çıktığından yakınmaktadır. Bu davalar mahkeme sürecinin teyidiyle birleşince güçlü emsal gerekçeleri oluşturmaktadır.
Genç yaşta sosyal medya paylaşımları: On yıl önceki bir tweet veya paylaşımın istihdam süreçlerini olumsuz etkilemesi halinde, içerik kişilik haklarına saldırı niteliği taşıyorsa kaldırma talep edilebilir.
Eski çalışan şikâyetleri: Platformlarda anonim olarak yapılan ve kişilik hakkına yönelik asılsız yorumlar, unutulma hakkı değil içerik kaldırma kapsamında ele alınmakla birlikte pratikte ikisi birlikte başvuruyu destekler.
İzmir Adliyesi Sulh Ceza Hakimlikleri’nde bu tür başvurular ağırlıklı olarak olumlu sonuçlanmakta; özellikle noter tespiti ve beraat belgesi gibi güçlü delillerin eşlik ettiği başvuruler daha hızlı karara bağlanmaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Google’dan kaldırma sağlanırsa içerik tamamen ortadan kalkar mı? Hayır. Google yalnızca kendi arama sonuçlarından URL’yi çıkarır. İçerik hâlâ web sitesinde bulunur ve URL’yi bilen herkes doğrudan erişebilir. Ayrıca Google.com (Türkiye dışı arama sonuçları) etkilenmez; yalnızca google.com.tr ve Türk kullanıcılara yönelik sonuçlar değişir. İçeriğin tamamen kaldırılması için site sahibine yönelme ya da 5651 kapsamında erişim engeli gerekmektedir.
Başvuruyu kendim yapabilir miyim yoksa avukat zorunlu mu? Google kaldırma formu için avukat zorunlu değildir; ancak gerekçenin hukuki terminoloji ve emsal kararlarla desteklenmesi kabul oranını artırır. Sulh Ceza Hakimliği başvurusu ise teknik olarak vekâlet gerektirmemekle birlikte, dilekçenin hukuki dayanakları doğru kurması açısından avukatlık desteği kritik önem taşır.
Birden fazla URL için tek başvuru yapılabilir mi? Google kaldırma formunda birden fazla URL aynı anda eklenebilir. Sulh Ceza Hakimliği dilekçesinde de birden fazla URL talep kapsamına dahil edilebilir. Bu durum hem süre hem de maliyet açısından avantaj sağlar.
Kaldırma kararı verildikten sonra içerik tekrar çıkarsa ne yapılır? İçerik aynı URL altında tekrar çıkarsa mevcut kararın icrası için yeniden başvurulur. Farklı bir URL altında yayımlanırsa yeni bir başvuru yapılması gerekir. Bu tür tekrar yayımlama davranışı ayrıca Kurul kararına aykırılık ya da cezai suç kapsamında değerlendirilebilir.
Unutulma hakkı başvurusu ve internet içerik kaldırma konularında İzmir’de hukuki destek almak için bilişim hukuku avukatı ve 5651 içerik kaldırma rehberi sayfalarımızı inceleyebilir, iletişim formumuzdan bize ulaşabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Uzmanlık Alanları