Limited Şirkette Ortaklıktan Çıkma İzmir

Kısa Cevap

Limited şirkette ortaklıktan çıkma TTK md. 638-640 uyarınca üç yolla gerçekleşir: noter huzurunda hisse devri (ortaklar kurulu onayı gerekir), haklı sebeple asliye ticaret mahkemesinde çıkma davası ve şirket sözleşmesinde öngörülmüşse sözleşmesel çıkma hakkı. Çıkan ortağın pay değeri şirketin net aktif (gerçek) değeri üzerinden hesaplanır; anlaşma sağlanamazsa bilirkişi tespiti yapılır. Çıkmanın tescilinden itibaren 2 yıl boyunca çıkan ortağın şirket borçlarından kişisel sorumluluğu devam eder.

Limited şirkette ortaklıktan çıkma, şirket hukukunun uygulamada en çok karşılaşılan konularından biridir. Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklar, yönetim anlaşmazlıkları veya kişisel nedenlerle gündeme gelen bu süreç, TTK md. 638-640 kapsamında farklı hukuki yollarla gerçekleştirilebilir. Doğru yolun seçilmesi, ortağın haklarının korunması açısından kritik öneme sahiptir.

Çıkma Yolları

1. Hisse Devri (Pay Devri)

Hisse devri, limited şirkette ortaklıktan ayrılmanın en yaygın ve pratik yoludur. Pay devir sözleşmesi noter huzurunda yazılı olarak düzenlenir ve ardından ortaklar kurulunun onayına sunulur. Onay alındıktan sonra değişiklik ticaret siciline tescil ve ilan edilir; son olarak vergi dairesine ortaklık değişikliği bildirimi yapılır.

Ortaklar kurulunun onay vermemesi ve ana sözleşmede serbestçe devir imkânının düzenlenmemiş olması halinde devir geçersiz kalır. Böyle bir durumda ortağın haklı sebeple çıkma davası yoluna başvurması gerekecektir. Devir sürecinde pay bedelinin belirlenmesi de taraflar arasında sıklıkla uyuşmazlığa yol açan bir konudur; bu nedenle profesyonel değerleme desteği alınması önerilmektedir.

2. Haklı Sebeple Çıkma Davası (TTK md. 638)

Haklı sebeple çıkma davası, ortağın şirkette kalmasının kendisinden beklenemeyeceği durumlarda başvurulan yargısal bir çözüm yoludur. Diğer ortakların sürekli kötü muamelesi, kâr dağıtılmaması, bilgi alma hakkının engellenmesi, yönetimden dışlanma ve ortaklar arası güven kaybı, Yargıtay kararlarında kabul edilen başlıca haklı sebepler arasında yer almaktadır.

Dava asliye ticaret mahkemesinde açılır ve süreçte haklı sebebin ispatı büyük önem taşır. Mahkeme, bilirkişi aracılığıyla pay değerini tespit ettirir ve çıkma kararı vererek şirketin pay bedelini ödemesine hükmeder. Bu dava yolunda sürelerin ve usulün doğru takip edilmesi, ortağın mali haklarının tam olarak korunmasını sağlar.

3. Sözleşmesel Çıkma Hakkı

Şirket sözleşmesinde çıkma hakkı öngörülmüşse, ortak belirtilen koşulların gerçekleşmesi halinde bu hakkını kullanabilir. Sözleşmesel çıkma hakkı, dava yoluna başvurmaksızın ortaklıktan ayrılma imkânı tanıdığı için hem daha hızlı hem de daha az maliyetli bir çözüm sunar. Bu nedenle şirket kuruluşu aşamasında ana sözleşmeye çıkma hakkına ilişkin hükümlerin eklenmesi tavsiye edilmektedir.

Ortaklıktan Çıkarılma (İhraç)

Ortaklıktan çıkarılma (ihraç) süreci iki farklı biçimde gerçekleşebilir. Sözleşmesel çıkarılmada, ana sözleşmede öngörülen sebeplerin varlığı halinde ortaklar kurulu sermayenin üçte ikisini temsil eden çoğunlukla çıkarma kararı alabilir. TTK md. 640 kapsamında haklı sebeple çıkarılmada ise şirket, asliye ticaret mahkemesinden ortağın çıkarılmasını talep eder ve mahkeme haklı sebebi değerlendirerek karar verir.

Her iki durumda da çıkarılan ortağın payı gerçek değer üzerinden hesaplanarak kendisine ödenir. Çıkarılan ortağın bu karara karşı dava açma hakkı saklıdır ve pay değerinin tespiti konusunda uyuşmazlık çıkması halinde mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılır.

Pay Değeri Hesaplama

Ortaklıktan çıkma veya çıkarılma hallerinde pay değerinin doğru belirlenmesi, sürecin en hassas aşamalarından biridir. Değerleme yöntemlerinden net aktif değer yöntemi şirketin aktiflerinden pasiflerini düşerek hesaplama yaparken, kazanç kapasitesi yöntemi gelecek kazanç projeksiyonlarını esas alır. Emsal karşılaştırma yöntemi benzer şirket satışlarını referans almakta, karma yöntem ise birden fazla yöntemin ortalamasını kullanmaktadır.

Tarafların pay değeri üzerinde anlaşamaması halinde mahkemece bilirkişi atanır. Bilirkişi, şirketin maddi ve maddi olmayan varlıklarını, borçlarını, pazar değerini ve gelecek kazanç potansiyelini kapsamlı biçimde değerlendirerek gerçek değeri tespit eder.

Ortaklıktan Çıkmada Dava Süreci ve Süreler

Haklı sebeple çıkma davasının asliye ticaret mahkemesinde açılması için belirli bir hak düşürücü süre veya zamanaşımı öngörülmemiştir. Ortak, haklı sebebin devam ettiği sürece dava açabilir. Ancak haklı sebebin ortaya çıkmasının üzerinden uzun süre geçmesine rağmen dava açılmaması, ortağın durumu zımnen kabul ettiği şeklinde yorumlanabilir; bu nedenle makul sürede dava açılması tavsiye edilir.

Dava sürecinde mahkeme öncelikle haklı sebebin varlığını inceler ve tarafların beyanlarını alır. Bilirkişi heyeti, şirketin mali durumunu inceleyerek ortağın payının gerçek değerini hesaplar. Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilerek itiraz hakkı tanınır. Mahkeme, haklı sebebin varlığına kanaat getirdiğinde ortağın çıkmasına ve pay bedelinin şirket tarafından ödenmesine karar verir.

Ortaktan Çıkarma

TTK md. 640 uyarınca şirket sözleşmesinde öngörülen haklı sebeplerin varlığı halinde genel kurul kararıyla bir ortağın şirketten çıkarılması mümkündür. Ayrıca mahkeme kararıyla çıkarma da gündeme gelebilir. Çıkarılan ortağın ayrılma akçesini talep hakkı bulunmaktadır. Çıkarma kararına karşı ortağın iptal davası açma hakkı mevcuttur.

Limited Şirket Hisse Devri

Ortaklıktan çıkma yerine hisse devri de bir alternatif olabilir. Limited şirket hisselerinin devri, TTK md. 595 uyarınca yazılı şekilde yapılmalı ve noter tarafından onaylanmalıdır. Hisse devri için genel kurulun onayı gerekir. Devir, ticaret siciline tescil edilmediği sürece üçüncü kişilere karşı hüküm ifade etmez. Şirket hukuku kapsamında hisse devir sözleşmesinin uzman bir avukat tarafından hazırlanması önerilir.

Ortaklıktan Çıkmada Mali Haklar ve Ayrılma Akçesi

Ortaklıktan çıkan veya çıkarılan ortağın mali haklarının korunması, sürecin en hassas boyutlarından birini oluşturur. TTK md. 641 uyarınca çıkan ortağın ayrılma akçesi talep hakkı bulunmaktadır. Ayrılma akçesi, ortağın payının gerçek değeri üzerinden hesaplanır ve şirketin net aktif değeri, maddi olmayan varlıkları (marka, patent, müşteri portföyü) ve gelecek kazanç kapasitesi dikkate alınarak belirlenir.

Ayrılma akçesine ek olarak ortağın birikmiş ve henüz dağıtılmamış kâr payı talep hakkı da mevcuttur. Ortaklar kurulunca kâr dağıtımı kararı alınmış ancak ödeme yapılmamışsa, çıkan ortağın kâr payı alacağı doğar. Şirketin kâr dağıtmama politikası uygulaması halinde ise kâr payının ayrılma akçesine dahil edilip edilmeyeceği Yargıtay kararlarında tartışmalı olmakla birlikte, uzun süre kâr dağıtılmaması haklı çıkma sebebi olarak kabul edilmektedir.

Ayrılma akçesinin ödeme zamanı ve şekli de uyuşmazlık konusu olabilir. TTK md. 642 uyarınca ödeme, şirketin mali durumunu tehlikeye düşürmeyecek biçimde makul sürede yapılmalıdır. Şirketin ödeme güçlüğüne düşmesi halinde çıkan ortağın ayrılma akçesi, şirket alacaklılarının haklarından sonra gelir. Ödeme yapılmaması halinde çıkan ortak, alacak davası açarak veya icra takibi başlatarak ayrılma akçesini tahsil edebilir.

Ortaklıktan Çıkmada Vergisel Sonuçlar

Ortaklıktan çıkma sürecinin vergisel boyutu da göz ardı edilmemesi gereken önemli bir husustur. Hisse devri yoluyla çıkma halinde, devreden ortağın elde ettiği kazanç Gelir Vergisi Kanunu kapsamında “değer artışı kazancı” olarak vergilendirilir. Vergi matrahı, devir bedeli ile iktisap bedeli arasındaki fark üzerinden hesaplanır.

Haklı sebeple çıkma davası sonucunda ödenen ayrılma akçesi de vergiye tabi olabilir. Ortağın gerçek kişi veya tüzel kişi olmasına göre vergilendirme rejimi farklılık gösterir. Ortaklıktan çıkma işlemlerinde vergi danışmanı desteği alınması, olası vergisel risklerin önceden belirlenmesi ve yasal yükümlülüklerin doğru yerine getirilmesi açısından büyük önem taşır.

Hisse devri sözleşmesinin noter huzurunda düzenlenmesi sırasında noter harçları ve damga vergisi de ödenmesi gereken mali yükümlülükler arasındadır. Ticaret siciline tescil harcı ve ilan ücreti ise devrin tamamlanması için yapılması gereken ek masraflardır. Tüm bu mali yükümlülüklerin önceden hesaplanması, sürecin sorunsuz ilerlemesini sağlar.

TTK md. 638/2 uyarınca ortağın çıkma talebinin şirket tarafından reddedilmesi durumunda ortak, asliye ticaret mahkemesine başvurarak çıkma kararı verilmesini isteyebilir. Mahkeme, ortağın haklı sebeplerini değerlendirirken şirketin mali durumunu ve diğer ortakların menfaatlerini de gözetir. Çıkma kararı verilmesi halinde ayrılma akçesinin ödeme koşulları ve takvimi de mahkemece belirlenir; şirketin ödeme güçlüğüne düşmemesi için taksitlendirme yapılabilir. Ortaklıktan çıkma sürecinde ticari davaların zorunlu arabuluculuk kapsamında olması nedeniyle dava öncesi arabuluculuk başvurusu yapılması da gerekmektedir. Arabuluculuk aşamasında anlaşma sağlanması halinde anlaşma belgesi ilam niteliğinde olup doğrudan icra takibi yoluyla tahsil edilebilir. Ortaklıktan çıkma sürecinin ticaret siciline tescil edilmesiyle birlikte çıkan ortağın şirket borçlarından kişisel sorumluluğu devam etmekte olup, bu sorumluluk çıkmanın tescilinden itibaren iki yıl süreyle geçerlidir.

İlgili Konular

Ortaklıktan çıkma süreci, şirket hukukunun yanı sıra birçok hukuk dalıyla bağlantılıdır. Şirketin tamamen kapatılması gerektiğinde şirket tasfiyesi süreci işletilirken, çıkan ortağın rekabet yasağı yükümlülüğü haksız rekabet hükümleri çerçevesinde değerlendirilir. Ortaklık sözleşmelerinin hazırlanması ve revizyonu sözleşme hukuku kapsamında ele alınır; ticari uyuşmazlıkların yargıya taşınmadan çözümü için arabuluculuk mekanizması da etkili bir alternatiftir. Pay bedelinin ödenmemesi halinde ise alacak davası yoluyla tahsil sağlanabilir.

İzmir’de ortaklıktan çıkma konusunda profesyonel desteğe ihtiyacınız varsa 0555 154 64 91 numarasından bize ulaşabilir veya online danışmanlık hizmetimizden faydalanabilirsiniz.