İstinaf ve Temyiz İzmir

Kısa Cevap

İstinaf başvurusu hukuk davalarında kararın tebliğinden itibaren 2 hafta, ceza davalarında 7 gün içinde kararı veren mahkemeye yapılır. Temyiz süresi hukukta 2 hafta, cezada 15 gündür. İstinaf (BAM) hem maddi olay hem hukuku yeniden inceler; temyiz (Yargıtay) ise yalnızca hukuki denetim yapar. Süreler hak düşürücü nitelikte olup kaçırılması halinde karar kesinleşir ve olağan kanun yoluna başvurulamaz.

İstinaf ve temyiz başvuruları, mahkeme kararlarına karşı başvurulabilecek olağan kanun yollarının temelini oluşturur. Türk yargı sisteminde üç dereceli yargılama düzeni benimsenmiş olup, ilk derece mahkemesinin verdiği kararın hatalı olduğunu düşünen taraf önce Bölge Adliye Mahkemesi’ne (BAM) istinaf başvurusunda bulunabilir; ardından koşulları varsa Yargıtay’a temyiz yoluna gidebilir. Hatalı kararların düzeltilmesi için bu kanun yollarının doğru anlaşılması ve yasal sürelere titizlikle uyulması kritik önem taşır.

Kanun Yolları Sistemi

Türk hukukunda üç dereceli yargılama sistemi uygulanmaktadır. Birinci derecede ilk derece mahkemesi davayı hem maddi olay hem hukuki yönden ele alır. İkinci derecede Bölge Adliye Mahkemesi (BAM), ilk derece kararını yine hem maddi olay hem hukuk açısından yeniden değerlendirir. Üçüncü derecede ise Yargıtay, BAM kararını yalnızca hukuki yönden denetler ve maddi olayın yeniden incelenmesine girmez.

Bu yapının pratik sonucu şudur: İstinaf aşamasında yeni delil sunmak ve tanık dinletmek mümkün iken, temyiz aşamasında yalnızca hukuka aykırılık iddiaları ileri sürülebilir. Bu nedenle tarafların savunma stratejilerini hangi aşamada bulunduklarına göre şekillendirmesi büyük önem taşır.

İstinaf (2. Derece)

Hukuk Davalarında İstinaf

Hukuk davalarında istinaf başvurusu, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde kararı veren mahkemeye sunulacak bir istinaf dilekçesiyle yapılır. Başvuru sırasında istinaf karar harcı ile başvuru harcının yatırılması zorunludur. Dilekçede istinaf sebeplerinin açıkça ve somut biçimde belirtilmesi gerekir; aksi hâlde başvurunun reddi gündeme gelebilir.

Dikkat edilmesi gereken önemli bir husus, miktar ve değeri belirli bir parasal sınırın altında kalan kararlardır. Bu kararlar kesin nitelikte olup istinaf edilemez. Parasal sınır her yıl güncellenmektedir ve dava açılmadan önce güncel tutarın mutlaka kontrol edilmesi gerekir.

Ceza Davalarında İstinaf

Ceza davalarında istinaf süresi hükmün açıklanmasından itibaren 7 gün olarak belirlenmiştir. Başvuru, kararı veren mahkemeye yazılı dilekçeyle yapılabileceği gibi zabıt katibine sözlü beyanda bulunmak suretiyle de gerçekleştirilebilir. Ancak 3.000 TL ve altındaki adli para cezalarına ilişkin kararlar kesin nitelikte olup bu kararlara karşı istinaf yoluna gidilemez.

BAM Kararları

Bölge Adliye Mahkemesi inceleme sonucunda dört farklı karar verebilir. İlk olarak esastan ret kararı vererek ilk derece mahkemesinin kararını onayabilir. İkinci olarak düzelterek onama kararıyla kararı kısmen değiştirip onayabilir. Üçüncü olarak kaldırma ve yeniden yargılama kararı vererek dosyayı ilk derece mahkemesine iade edebilir. Son olarak ise kaldırma ve esas hakkında karar vererek uyuşmazlığı bizzat kendisi çözüme kavuşturabilir.

Temyiz (3. Derece — Yargıtay)

Hukuk Davalarında Temyiz

Hukuk davalarında temyiz başvurusu, BAM kararının tebliğinden itibaren 2 hafta içinde yapılmalıdır. Temyiz yoluna başvurabilmek için BAM kararının belirlenen parasal sınırın üzerinde olması gerekir. Yargıtay incelemesi yalnızca hukuka aykırılık çerçevesinde yapılır; maddi olayın yeniden değerlendirilmesi söz konusu değildir. Bu nedenle temyiz dilekçesinde hangi hukuk kuralının yanlış uygulandığının veya ihlal edildiğinin net biçimde ortaya konması gerekir.

Ceza Davalarında Temyiz

Ceza davalarında temyiz süresi tebliğden itibaren 15 gündür. Temyiz yoluna gidilebilmesi için suçun 5 yıl ve üzeri hapis cezası gerektirmesi şarttır. Beş yılın altındaki suçlara ilişkin BAM kararları kural olarak kesin niteliktedir ve temyiz edilemez. Bu sınırın belirlenmesinde kanunda öngörülen soyut ceza miktarı esas alınır.

Yargıtay Kararları

Yargıtay temyiz incelemesi sonucunda üç farklı karar verebilir. Onama kararıyla BAM kararının doğruluğunu teyit eder ve karar kesinleşir. Bozma kararıyla BAM kararının hatalı olduğuna hükmeder ve dosyayı BAM’a veya ilk derece mahkemesine geri gönderir. Düzelterek onama kararıyla ise kararı kısmen düzelterek sonucu kesinleştirir.

Olağanüstü Kanun Yolları

Olağan kanun yolları tükendiğinde veya süreler kaçırıldığında, sınırlı koşullar altında olağanüstü kanun yollarına başvurmak mümkündür. Yargılamanın yenilenmesi yolu, yeni delil ortaya çıkması, yargılamada hile yapılması veya sahtecilik gibi ağır durumlarda gündeme gelir. Kanun yararına bozma ise kesinleşmiş bir kararda hukuka aykırılık tespit edilmesi hâlinde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı tarafından talep edilir.

Bu olağanüstü yollar istisnai nitelikte olup her durumda başvurulması mümkün değildir. Olağan kanun yolları süresinde ve usulüne uygun olarak kullanılmazsa, hak kaybı yaşanması kaçınılmazdır. Bu nedenle sürelerin dikkatle takip edilmesi ve gerektiğinde derhal profesyonel hukuki destek alınması önerilir.

Süre Tablosu

Kanun Yararına Bozma

İstinaf ve temyiz yolları tükenmiş veya süreleri geçmiş olsa bile, kesinleşmiş kararlarda hukuka aykırılık tespit edilmesi halinde Adalet Bakanlığı’nın talebiyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı kanun yararına bozma yoluna başvurabilir. Bu yol, olağanüstü bir kanun yolu olup kararın tarafları açısından doğrudan sonuç doğurmaz ancak hukukun doğru uygulanmasını sağlamaya yöneliktir.

Yargılamanın Yenilenmesi

Kesinleşmiş bir karar hakkında belirli koşullarda yargılamanın yenilenmesi talep edilebilir. Sahte belgeye dayalı karar verilmesi, yeni delil ortaya çıkması, hakimin tarafsızlığını kaybettiğinin tespiti gibi hallerde bu olağanüstü kanun yoluna başvurulabilir. Yargılamanın yenilenmesi süresi, yenileme sebebinin öğrenilmesinden itibaren 1 aydır.

İstinaf ve Temyiz Dilekçesi Hazırlama

İstinaf ve temyiz başvurularının başarıya ulaşması, dilekçenin hukuki gerekçelerle sağlam biçimde desteklenmesine bağlıdır. İstinaf dilekçesinde kararın hangi yönlerden hatalı olduğu somut ve açık biçimde ortaya konmalı, maddi olay hataları ile hukuki değerlendirme hataları ayrı ayrı belirtilmelidir. HMK md. 342 uyarınca istinaf dilekçesinde başvuru sebepleri ve gerekçeleri gösterilmek zorundadır; sebep gösterilmeksizin yapılan başvurular reddedilebilir.

Temyiz dilekçesinde ise yalnızca hukuka aykırılık iddiaları ileri sürülebileceğinden, BAM kararının hangi hukuk kuralını yanlış uyguladığı veya ihlal ettiği net biçimde belirtilmelidir. Yargıtay’ın maddi olayın yeniden değerlendirmesine girmemesi nedeniyle, temyiz dilekçesinin soyut hukuki tartışmalar yerine somut hukuka aykırılık tespitleri içermesi kritik önem taşır. İçtihat referansları ve emsal kararlar dilekçeye eklendiğinde başvurunun ikna gücü önemli ölçüde artar.

Kanun Yollarında Harç ve Masraflar

İstinaf ve temyiz başvurularında harç yatırılması zorunlu olup, harcın eksik yatırılması veya hiç yatırılmaması başvurunun reddine yol açabilir. İstinaf başvurusu için karar harcı ve başvuru harcı, temyiz başvurusu için ise temyiz harcı ve temyiz posta gideri yatırılmalıdır. Dava masrafları konusunda detaylı bilgi için ilgili sayfamızı inceleyebilirsiniz. Maddi durumu yetersiz olan taraflar, adli yardım kurumundan yararlanarak harç muafiyeti talep edebilir.

Eski Hale Getirme (HMK md. 95-101)

Kanun yollarına başvuru sürelerinin elde olmayan nedenlerle kaçırılması halinde eski hale getirme talebi ileri sürülebilir. HMK md. 95 uyarınca kişinin kendi kusuruyla değil, mücbir sebep veya elinde olmayan bir engel nedeniyle süreyi kaçırmış olması gerekir. Başvuru, engelin ortadan kalkmasından itibaren 2 hafta içinde yapılmalıdır. Eski hale getirme talebi, sürenin kaçırılmasına ilişkin delillerle desteklenmeli ve engelin niteliği somut biçimde ortaya konmalıdır. Bu yol istisnai bir başvuru mekanizması olup her durumda kabul edilmemektedir; bu nedenle kanun yollarına başvuru sürelerinin asla kaçırılmaması en güvenli yaklaşımdır.

İlgili Konular

İstinaf ve temyiz süreçleri birçok hukuk dalıyla doğrudan bağlantılıdır. Genel hukuki meseleler için hukuki danışmanlık hizmetimizden yararlanabilirsiniz. Yargılama sürecinde alınan bilirkişi raporlarına itiraz etmek istiyorsanız bilirkişi itiraz rehberimizi inceleyebilirsiniz. Kanun yollarına başvuruda ortaya çıkacak harç ve giderleri önceden öğrenmek için dava masrafları sayfamıza göz atabilirsiniz. Ceza davalarında istinaf ve temyiz süreçlerinde deneyimli bir ceza avukatı desteği almak ise savunma stratejinizin başarısı açısından büyük fark yaratacaktır.

İstinaf ve temyiz süreçlerinde sürelerin kaçırılması telafisi imkânsız sonuçlar doğurabilir. Kararın tebliğinden itibaren başlayan 2 haftalık istinaf süresi kesin olup eski hale getirme ancak mücbir sebep halinde mümkündür. Kanun yolu başvurusunda dilekçenin hukuki gerekçelerle donatılması, emsal Yargıtay/BAM kararlarına atıf yapılması ve usul hatalarının somut olarak gösterilmesi başvurunun başarı şansını önemli ölçüde artırır. Bu kritik süreçte uzman bir avukatın desteğiyle hareket etmek hak kaybını önlemenin en etkili yoludur. İstinaf ve temyiz aşamalarında tehiri icra (icranın durdurulması) talebi de ayrıca değerlendirilmelidir; hukuk davalarında istinaf başvurusu tek başına kararın icrasını durdurmaz, bu nedenle teminat yatırılarak tehiri icra kararı alınması gerekebilir. Ceza davalarında ise mahkumiyet kararının kesinleşmemesi infazı kendiliğinden durdurur. Kanun yollarına başvuru sürecinde dosyanın üst mahkemeye gönderilme süresi de dikkate alınmalıdır; İzmir BAM’a yapılan istinaf başvurularında dosya tevdii genellikle birkaç hafta içinde tamamlanırken, Yargıtay’a temyiz sürecinde bu süre daha uzun olabilir. Tarafların bu bekleme süresinde de hukuki haklarını takip etmeleri önerilir.

İzmir’de istinaf ve temyiz konusunda profesyonel desteğe ihtiyacınız varsa 0555 154 64 91 numarasından bize ulaşabilir veya online danışmanlık hizmetimizden faydalanabilirsiniz.