Arabuluculuk anlaşma belgesi, tarafların arabuluculuk sürecinde mutabık kaldığı çözümü belgeleyen ve 6325 sayılı Kanun çerçevesinde icra edilebilirlik şerhi ile ilam niteliği kazanan belgedir. Sulh Hukuk Mahkemesinden şerh alındıktan sonra direkt icra edilebilir.
Arabuluculuk sürecinin en değerli çıktısı olan anlaşma belgesi, tarafların kendi iradeleriyle buldukları çözümü hukuken güvence altına alan ve doğru adımlar atıldığında mahkeme kararı ile aynı hukuki gücü kazanan bir belgedir. Bu rehberde anlaşma belgesinin içeriğini, örnek şablonunu, icra edilebilirlik şerhi sürecini ve İzmir’deki uygulamaları ele alıyoruz.
Arabuluculuk Anlaşma Belgesi Nedir?
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun 18. maddesi uyarınca arabuluculuk süreci anlaşmayla sonuçlandığında tarafların mutabık kaldığı hususlar anlaşma belgesi ile kayıt altına alınır. Bu belge:
- Arabulucu tarafından hazırlanır
- Taraflar ve varsa vekilleri tarafından imzalanır
- İmzalanma anından itibaren bağlayıcı hale gelir
- Sulh Hukuk Mahkemesi’nin icra edilebilirlik şerhi ile ilam niteliği kazanır
Anlaşma belgesi, tarafların müzakereler sonucunda buldukları çözümü somut biçimde belgeleyen yapılandırılmış bir metindir. Ödeme miktarı, ödeme zamanı ve koşulları, tarafların karşılıklı taahhütleri bu belgede yer alır.
Anlaşma Belgesinin Önemi
Arabuluculuk anlaşma belgesinin mahkeme süreçlerine göre avantajları:
| Kriter | Mahkeme Kararı | Arabuluculuk Anlaşma Belgesi |
|---|---|---|
| Süre | Aylar / yıllar | Saatler / günler |
| Maliyet | Yüksek (harç, bilirkişi, avukat) | Düşük |
| Gizlilik | Kamuya açık | Gizli |
| Taraf kontrolü | Hakim karar verir | Taraflar kendi çözümlerini bulur |
| İlişki koruma | Genellikle zarar görür | Korunabilir |
| Kabullenme | Biri kazanır, biri kaybeder | Her iki taraf tatmin |
Anlaşma Belgesinin İçeriği
Geçerli ve uygulanabilir bir anlaşma belgesinde bulunması gereken zorunlu ve tavsiye edilen unsurlar:
Zorunlu Unsurlar
1. Arabulucu Bilgileri
- Adı, soyadı ve sicil numarası
- UYAP/Arabuluculuk Daire Başkanlığı sicil kaydı
2. Taraf Bilgileri
- Adı-soyadı / unvanı, TC kimlik / vergi numarası
- Adresi ve iletişim bilgileri
- Vekil bilgileri (varsa): avukat adı, soyadı, baro sicil no
3. Başvuru Bilgileri
- Arabuluculuk bürosu ve dosya numarası
- Başvuru ve tutanak tarihi
4. Uyuşmazlık Konusu
- Uyuşmazlığın kısa ve öz açıklaması (ne hakkında anlaşıldığının anlaşılabilmesi için)
5. Anlaşma Şartları (En Kritik Bölüm)
- Ödeme miktarı (varsa): rakam hem yazıyla hem sayıyla yazılmalıdır
- Ödeme tarihi veya takvimi: “10 Mayıs 2026 tarihine kadar” gibi kesin tarih
- Ödeme yöntemi: banka havalesi, elden ödeme vb.
- Hesap bilgileri (banka transferi için IBAN)
- Varsa ek koşullar: ihbarnamesiz işe iade, sır saklama yükümlülüğü, belge iade vb.
6. Tarafların Beyanları
- “İşbu belgeyle uyuşmazlığı tam ve nihai olarak çözdüklerini beyan ederler”
- Karşılıklı ibra varsa açıkça belirtilmesi
7. İmzalar
- Düzenleme tarihi
- Arabulucunun imzası
- Her iki tarafın veya vekillerinin imzası
Örnek Anlaşma Belgesi: İş Uyuşmazlığı (Kıdem + İhbar Tazminatı)
Aşağıda gerçeğe dayalı bir iş uyuşmazlığı anlaşma belgesinin örnek şablonu verilmektedir.
ARABULUCULUK ANLAŞMA BELGESİ
Dosya No: İZM-ARB-2026/XXXXX Arabuluculuk Bürosu: İzmir Arabuluculuk Bürosu
Arabulucu: Adı Soyadı: [Arabulucu Adı] Sicil No: UYAP-XXXXX
Taraf 1 (İşçi): Adı Soyadı: [İşçi Adı Soyadı] TC Kimlik No: XXXXXXXXXXX Adres: [İzmir Adresi] Vekili: Av. [Avukat Adı], İzmir Barosu, Sicil No: XXXX
Taraf 2 (İşveren): Unvanı: [Şirket Unvanı] Vergi No: XXXXXXXXXXX Adres: [İzmir Adresi] Vekili: Av. [Avukat Adı], İzmir Barosu, Sicil No: XXXX
Uyuşmazlık Konusu: Taraf 1’in Taraf 2 bünyesinde [işe başlama tarihi] ile [iş sözleşmesi fesih tarihi] tarihleri arasında iş sözleşmesi kapsamında çalıştığı ve iş sözleşmesinin işverence feshedilmesi üzerine ödenmediğini ileri sürdüğü kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti alacaklarından oluşan iş uyuşmazlığıdır.
Anlaşma Şartları:
-
Taraf 2 (işveren), Taraf 1’e (işçi) toplam YETMİŞ BEŞ BİN TÜRK LİRASI (75.000,00 TL) ödemeyi kabul eder.
-
Bu ödeme şu şekilde yapılacaktır:
- İlk taksit: 40.000,00 TL bu belgenin imzalandığı tarihten itibaren 15 (on beş) gün içinde
- İkinci taksit: 35.000,00 TL bu belgenin imzalandığı tarihten itibaren 45 (kırk beş) gün içinde
-
Ödemeler Taraf 1’in aşağıda belirtilen banka hesabına EFT/havale yoluyla yapılacaktır: Banka: XXXX Bankası | IBAN: TR XX XXXX XXXX XXXX XXXX XXXX XX
-
Taraf 1, bu ödeme karşılığında kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti ve iş ilişkisinden doğan diğer tüm alacaklarından Taraf 2’yi ibra ettiğini beyan eder.
-
Taraf 2, Taraf 1 adına düzenlenmiş olan işten ayrılış bildirgesini 5 (beş) iş günü içinde SGK’ya bildireceğini taahhüt eder.
Tarafların Beyanı: Taraflar, bu anlaşma belgesini kendi özgür iradeleriyle, hiçbir baskı altında kalmadan ve tüm koşulları bilerek imzaladıklarını beyan ederler. İşbu belge ile taraflar arasındaki yukarıda belirtilen uyuşmazlık tam ve nihai olarak çözüme kavuşturulmuştur.
Düzenleme Tarihi ve Yeri: [Tarih] — İzmir
Arabulucu: _____________ Taraf 1 / Vekili: _____________ Taraf 2 / Vekili: _____________
İcra Edilebilirlik Şerhi
İmzalanan anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi alınmadan da hukuken bağlayıcıdır; ancak şerh olmadan doğrudan icra takibi başlatılamaz. Şerh alınmasının önemi buradan kaynaklanır.
Şerh Başvurusu
İcra edilebilirlik şerhi almak için Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurulur.
Başvuru İçin Gerekli Belgeler:
- Anlaşma belgesinin aslı veya noterce onaylı sureti
- Dilekçe
- Harç dekontu (Sulh Hukuk Mahkemesi harçları)
İzmir’de Başvuru: İzmir Adalet Sarayı’ndaki Sulh Hukuk Mahkemelerine başvurulur. Başvuruya uyuşmazlığın konusuna ve yerine göre hangi Sulh Hukuk Mahkemesi’nin yetkili olduğu saptanmalıdır.
Şerh Sonrası Hukuki Durum
Şerh alındıktan sonra anlaşma belgesi ilam niteliği kazanır. Bu şu anlama gelir:
- Tıpkı bir mahkeme kararı gibi doğrudan icra takibine konu edilebilir
- Ayrıca dava açmaya gerek yoktur
- İcra Müdürlüğü’ne ilam niteliğindeki bu belgeyle başvurup borcun tahsili için işlem başlatılabilir
Şerh Olmadan Anlaşmanın Durumu
Şerh alınmayan anlaşma belgesi:
- Taraflar arasında geçerli bir sözleşmedir
- Bağlayıcıdır; taraflar anlaşma koşullarına uymak zorundadır
- Ancak ödeme yapılmaması halinde doğrudan icra başlatılamaz
- Alacak davası açmak gerekir; mahkeme anlaşmayı esas alarak karar verir
Bu nedenle anlaşma belgesine şerh alınması her zaman tavsiye edilir.
Anlaşma Belgesinin Gizliliği
6325 sayılı Kanun m.5 uyarınca arabuluculuk süreci genelinde gizlilik geçerliyken anlaşma belgesinin içeriği bu gizlilik kapsamında değerlendirilir. Ancak pratik sonuçları farklıdır:
- Müzakereler: Kesinlikle gizlidir; davada kullanılamaz.
- Anlaşma belgesi: Taraflar kendi aralarında bağlayıcı olduğunu ve icra edilebilirlik şerhi için mahkemeye sunulacağını bilmektedir. Bu nedenle içeriği üçüncü kişilere duyurmamak konusunda ek hükümler sözleşmeye eklenebilir (sır saklama yükümlülüğü maddesi).
Anlaşma Koşullarının İhlali
Anlaşma belgesine rağmen karşı taraf yükümlülüklerini yerine getirmezse:
Şerh Alınmışsa:
- Doğrudan icra müdürlüğüne gidilir
- Haciz ve icra işlemleri başlatılır
- Borçlunun banka hesapları, araçları veya taşınmazları üzerine haciz konulabilir
Şerh Alınmamışsa:
- Alacak davası açılır
- Mahkeme anlaşma belgesini esas alarak hüküm kurar
- Mahkeme kararı kesinleşince icra başlatılır
Her iki durumda da gecikme faizi talep edilebilir.
İzmir’deki Uygulama: Sık Arabuluculuk Anlaşmaları
Kıdem ve İhbar Tazminatı Anlaşmaları
İzmir’de en sık gerçekleşen arabuluculuk anlaşmaları iş uyuşmazlıklarında, özellikle kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinde görülmektedir. İşverenler, uzun ve masraflı dava süreçlerinden kaçınmak için işçilerle belirli bir indirim karşılığında anlaşmayı tercih edebilir.
Ticari Alacak Anlaşmaları
İzmir’in ticaret merkezi konumu nedeniyle ticari alacak uyuşmazlıklarında da arabuluculuk anlaşmaları yaygınlaşmaktadır. Özellikle inşaat, tekstil ve ihracat sektörlerinde tarafların avantajlı ödeme planlarıyla anlaşması mümkün olmaktadır.
Kira ve Tüketici Uyuşmazlıkları
Son yıllarda zorunlu arabuluculuk kapsamına alınan kira ve tüketici uyuşmazlıklarında da İzmir’de anlaşma belgeleri giderek daha sık düzenlenmektedir.
Pratik Tavsiyeler
-
Her koşulu net yazın: Anlaşma belgesine ödeme tarihleri, miktarlar ve yöntemler mümkün olduğunca ayrıntılı girilmelidir. “Kısa sürede ödenecektir” gibi belirsiz ifadeler anlaşmazlık doğurur.
-
Şerh alın: Anlaşma yapıldıktan sonra mutlaka icra edilebilirlik şerhi için Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurun. Karşı tarafın ödeme yapmaması olasılığına karşı bu şerh büyük güvence sağlar.
-
İbra hükmüne dikkat edin: Anlaşma belgesindeki ibra kapsamını netleştirin. Yalnızca belirtilen alacakları mı kapsıyor, yoksa iş ilişkisinden doğan tüm alacakları mı? Bu fark ileride yeni uyuşmazlık doğurabilir.
-
Avukat refakatinde imzalayın: Özellikle yüksek tutarlı anlaşma belgelerinde avukat nezaretinde imzalama önemlidir. Avukatın olmadığı ortamda baskı veya hata riski artar.
-
Orijinal nüshayı saklayın: Anlaşma belgesinin bir nüshasını güvenli bir yerde muhafaza edin. İcra ya da itiraz durumunda ihtiyaç duyulacaktır.
Arabuluculuk anlaşma belgesi, mahkeme süreçlerine kıyasla çok daha hızlı, daha az maliyetli ve tarafların iradesini yansıtan bir çözüm belgesidir. İzmir’de arabuluculuk süreçleri ve anlaşma belgesi düzenlenmesi konusunda uzman desteği almak, hem sürecin sağlıklı yürütülmesi hem de belgenin hukuken geçerli ve uygulanabilir olması açısından kritik önem taşımaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Uzmanlık Alanları